ç·¢» ÁæÁü ×~çÇ·Ü ·æÜ~Á ·è Î‹Ì ç¿ç·ˆâæ àææwææ ßcæü 1949 ×~¢ §ü°ÙÅè (·‡æü, Ùæçâ·æ, »Üæ) çßzææ» ·~ âæ‰æ ÂýæÚ{zæ ãé¥æÐ ©â â×Ø Çæò. Õè. â{ÂÌ §â àææwææ ·~ ÂýzææÚè ‰æ~Ð ßcæü 1952 ×~¢ Øã àææwææ °· Âë‰æ· çßzææ» ·~ M ×~¢ Âë‰æ· ÂçÚâÚ ×~¢ âëçÁÌ ãé¥æÐ çßçzæ‹Ù Âý·æÚ ·è çßàæ~cæ™æÌæ¥æ~¢ ·~ ÁéǸ~ ãé° ¥Ùézææ»æ~~¢ ·~ âæ‰æ §â çßzææ» Ù~ ŠæèÚ~-ŠæèÚ~ ÕãéÌ ©‹ÙçÌ ·è ¥æñÚ Øã çßzææ» Úæ~ç»Øæ~¢ ·æ~ Î‹Ì ç¿ç·ˆâæ ·è ßëãÎ SÌÚ ÂÚ ÂÚæ×àæü Î~Ù~ Ü»æ °ß¢ ©Ù·~ Úæ~»æ~¢ ·æ çÙÎæÙ zæè ·ÚÌæ ÚãæÐ ÂýæÚ{zæ ×~¢ §â çßzææ» ·æ~ Âýæ~. Åè.°Ù.¿æßÜæ ·æ Øæ~‚ØÌ×÷

çÎàææ-çÙÎ~üàæ ÂýæŒÌ ãæ~Ìæ Úãæ ̉ææ ©Ù·~ Âà¿æÌ÷ Çæò. â{ÂÌ Ù~ ©Ù·æ ©ˆÌÚæçŠæ·æÚ çÜØæÐ ßcæü 1980 ×~¢ Î‹Ì çßzææ» °· Âê‡æü·æçÜ· ⢷æØ ·~ M ×~¢ S‰ææçÂÌ ãé¥æ ¥æñÚ §â·~ â¢Õ¢çŠæÌ ¥Ùézææ» ŠæèÚ~-ŠæèÚ~ Âê‡æü·æçÜ· çßzææ» ·~ M ×~¢ çß·çâÌ ãæ~ »Ø~Ð

Î‹Ì çß™ææ٠⢷æØ mæÚæ àææ~Šæ ·~ ÿæ~˜æ ×~¢ ¥Ù~·æÙ~· ×ãˆßÂê‡æü Øæ~»ÎæÙ ç·Øæ »Øæ ãñÐ zææÚÌèØ ç¿ç·ˆâæ àææ~Šæ ÂçÚcæÎ, Ù§ü çÎËÜè ·~ âãØæ~» â~ ßcæü 1965 ×~¢ Âýæ~. Åè.°Ù. ¿æßÜæ ·~ çÙÎ~üàæÙ ×~¢ Î‹Ì ªÌ· ç¿ç·ˆâæ ·~ ÿæ~˜æ ×~¢ °· àææ~Šæ §·æ§ü âëçÁÌ ãé§üÐ Âè°Ü 480 ·~ ¥ÙéÎæÙ â~ xÜêÚæ§Ç SÅÇè °ß¢ ¥æ~ÚÜ ÂýæçÈÜ~vâ~â ¥ŠØØÙ §·æ§üØæ~¢ ·æ âëÁÙ ãé¥æÐ §â ⢷æØ ·~ ¥æŠæèÙ ÕãéÌ âè àææ~Šæ Øæ~ÁÙæ°~¢ ⢿æçÜÌ ãæ~ Úãè ãñ¢Ð

ßcæü 2002 ×~¢ ç·¢» ÁæÁü ×~çÇ·Ü ·æÜ~Á ç¿ç·ˆâæ çßàßçßlæÜØ ·~ M ×~¢ ©‘¿è·ëÌ ãé¥æ °ß¢ §âè ·~ âæ‰æ Î‹Ì ç¿ç·ˆâæ çßlæÜØ §â ÙßèÙ çßàßçßlæÜØ ·æ °· ¥çßzææ…Ø çßlæÜØ ·~ M ×~¢ çß·çâÌ ãé¥æР̉ææç ßcæü 2003 ×~¢ Î‹Ì ç¿ç·ˆâæ çßlæÜØ °· Âë‰æ· çßàßçßlæÜØ ·~ M ×~¢ ©‘¿è·ëÌ ãæ~ »Øæ ¥æñÚ §â ÙßèÙ çßàßçßlæÜØ ·æ ©Î÷ƒææÅÙ ×æÙÙèØ ×éwØ×¢˜æè, ©.Âý. Ÿæè ×éÜæØ× çâ¢ã ØæÎß ·~ ·Ú-·×Üæ~¢ â~ â{‹٠ãé¥æÐ Øã ÙßèÙ Î‹Ì ç¿ç·ˆâæ çßàßçßlæÜØ zææÚÌ ·~ çßàßçßlæÜØæ~¢ ×~¢ ¥ÂÙ~ Âý·æÚ ·æ ¥·~Üæ çßàßçßlæÜØ ‰ææ ¥æñÚ §â~ çßàß ·~ ¿æÚ Î‹Ì ç¿ç·ˆâæ çßàßçßlæÜØæ~¢ ×~¢ â~ °· çßàßçßlæÜØ ãæ~Ù~ ·æ Ÿæ~Ø ç×ÜæÐ 22 קü, 2004 ·æ~ Âýæ~. âè.Âè. »æ~çßÜæ §â ÙßèÙ çßàßçßlæÜØ ·~ Âý‰æ× ·éÜÂçÌ çÙØévÌ ãé°Ð ßSÌéÌÑ Î~àæ ·~ çßàßçßlæÜØæ~¢ ×~¢ â~ Øê.Âè. ç·¢» ÁæÁü ×~çÇ·Ü ØêçÙßçâüÅè ¥æòÈ Ç~‹ÅÜ â構â~Á §â Âý·æÚ ·~ çßàßçßlæÜØæ~¢ ×~¢ â~ °· ¥Ùæ~wææ çßàßçßlæÜØ ‰ææÐ ßcæü 2007 ×~¢ àææâÙ ÂçÚßçÌüÌ ãæ~Ù~ ·~ âæ‰æ-âæ‰æ Øã çßàßçßlæÜØ ÂéÙÑ Î‹Ì çß™ææ٠⢷æØ ·~ M ×~¢ ÂçÚßçÌüÌ ãæ~ »Øæ ¥æñÚ ÂéÙÑ §â·æ çÙØ¢˜æ‡æ g˜æÂçÌ àææãêÁè ×ãæÚæÁ ×~çÇ·Ü ØêçÙßçâüÅè â~ ãæ~Ù~~ Ü»æÐ

ßcææü‹Ì»üÌ Î‹Ì ç¿ç·ˆâæ çßlæÜØ mæÚæ Ü»zæ» 60,000 Úæ~ç»Øæ~¢ ·æ ©Â¿æÚ ç·Øæ ÁæÌæ ãñÐ ¥Õ Ì· §â â¢S‰ææÙ mæÚæ 1500 Âêßü SÙæÌ· °ß¢ 850 SÙæÌ·æ~ˆÌÚ çßlæç‰æüØæ~¢ ·æ~ ÂýçàæçÿæÌ ç·Øæ Áæ ¿é·æ ãñÐ §â çßlæÜØ ×~¢ 6 çßzææ», 25 ⢷æØ âÎSØ ãñ ̉ææ ßcææü‹Ì»üÌ 70 ÕèÇè°â çßlæç‰æüØæ~¢ ·æ~ Âýß~àæ çÎØæ ÁæÌæ ãñÐ ÂêÚ~ ßcæü ×~¢ °· âæ‰æ §â çßlæÜØ ×~¢ 300 ÕèÇè°â °ß¢ 72 °×Çè°â çßlæç‰æüØæ~¢ ·æ~ çàçÿæÌ ç·Øæ ÁæÌæ ãñÐ §â çßlæÜØ mæÚæ ÕèÇè°â °ß¢ °×Çè°â ÂæÆ÷Ø·ý×æ~¢ ·~ ¥çÌçÚvÌ Î‹Ì SßæS‰Ø çß™ææÙ °ß¢ Î‹Ì Øæ¢ç˜æ·è (Ç~‹ÅÜ ×ñ·~çÙvâ) ÂæÆ÷Ø·ý× ×~¢ âçÅüçÈ·~Å ·æ~âü ⢿æçÜÌ ç·Øæ ÁæÌæ ãñÐ §â çßlæÜØ ·æ ÙßèÙ ÂýàææâçÙ· zæßÙ ÂéÚæÙ~ Úæ…Ø SßæS‰Ø â¢S‰ææÙ ·~ zæßÙ ×~¢ S‰ææçÂÌ ãñÐ Õæã÷Ø Úæ~»è çÙÎæÙ ·~‹Îýæ~¢ ×~¢ ©Â·Ú‡ææ~¢ ¥æçÎ ·è âéçߊææ¥æ~¢ ·~ ©ÂÜyŠæ ãæ~Ù~ ·~ ¥çÌçÚvÌ §â çßlæÜØ ×~¢ ¥çzæƒææÌ °ß¢ ©ŠßüãÙé àæËØ ç·ýØæ çßzææ» ·~ 20 àæØØæ ·è âæ׉Øü ßæÜæ Úæ~»è zæÌèü ·ÿæ ãñÐ ç¿ç·ˆâæÜØ ·~ §â çßlæÜØ ×~¢ ÙßèÙÌ×÷ ©Â·Ú‡æ ؉ææ-Î‹Ì ªÌ· ç¿ç·ˆâæ ·~ çÜ° Ü~ÁÚ, Î‹Ì çÙÚæ~‡æ, ãæ§Çþæ~âæ~ËÇçÚ¢» §·æ§ü, Üæ§üÅ vØæ~Ú, ¥ËÅþæâæ~çÙ· S·Üâü, â¢ß~ÎÙàæê‹ØÌæ (Çèâ~¢çâÅæ§çÁ¢») §·æ§ü °ß¢ Âý~àæÚ ×æ~çËÇ¢» ×àæèÙ §ˆØæçÎ ·è âéçߊææ°~¢ ©ÂÜyŠæ ãñ¢Ð